Vitamin Nedir? Ne işe yarar? Hangi Vitamin Nerede Bulunur?

Vitamin nedir? Vitamin eksikliklerinde neler olur ? 

Vitaminler, vücutta metabolik olayların normal bir şekilde meydana gelmesi ve sağlıklı durumun sürdürülmesi için gerekli olan ve besinler içinde ufak miktarlarda alınan maddelerdir.

Vitaminler iki grupta toplanır :

  • Suda çözünen vitaminler: C ve B grubu vitaminleri (B1, B6 gibi) 
  • Yağda çözünen vitaminler: A, D, E, K vitaminleri

Vücudumuz için gerekli olan vitaminlerin tümünü besinlerden alabilir miyiz? 

Bu sorunun cevabı hem evet hem de hayır. Normal şartlarda evet Karbonhidrat, protein ve yağ gibi ana besin öğelerini yeterli miktarda içeren besinlerle yapılan dengeli beslenme, bazı özel durumlar hariç vücudun günlük gereksinimine yetecek kadar vitamin sağlar.

Günden güne genetiği değiştirilmiş ürünler, sağlıksız tarım gibi pek çok nedenden dolayı besinlerin vitamin değerleri yıllar geçtikçe düşmektedir. Günlük beslenmeniz sebze meyve, hububat, süt ürünleri, et-yumurta gibi protein açısından zengin besinlerden herhangi birini içerse bile ihtiyacınız olan vitaminlerin tümünü besinlerden sağlayamayabilirsiniz. Bu durumda vitamin takviyesi gerekir.

Besinler beklediğinde vitamin kaybına uğrarlar mı?

Besinler pişirme, saklama ve ısıtma sırasında vitamin kaybına uğrayabilirler. Besinler içindeki yağda çözünen vitaminler ısı hava ve ışıktan pek etkilenmezler. Tıamin (B1 vitamini), folik asit, pantotenik asit (B5 vitamini) ve özellikle askorbik asit (C vitamini) gibi suda çözünen vitaminler ise, besin maddelerinin kaynatma ve kızartılmaları sırasında kısmen parçalanırlar. Yemek suyunun atılması da, besinler içindeki suda-çözünen bir kısım vitaminlerin yitirilmesine neden olur.

vitaminler

Vitamin takviyeleri günün hangi saatinde alınır?

Vitamin takviyeleri günün herhangi bir saatinde alınabilir. Ancak doktorunuzun tavsiyesini de dikkate almak gerekir. Vitaminden tam anlamıyla yararlanmak için yemek öncesi, sonrası gibi önerilerde bulunabilir. Ancak, diş fırçalamak gibi her gün düzenli olarak aynı saatte yapılan bir iş olarak görülmesinin, takviyeyi almayı hatırlama açısından yararı vardır.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Şifalı Bitkiler Listesi ve Faydaları

Vitamin takviyeleri uzun süre kullanılabilir mi? 

Evet. Özellikle Avrupa Gıda Konseyi tarafından kabul edilen RDA değerlerine (önerilen günlük alım miktarı) uygun vitamin ve mineral haplarını sağlığınızı korumak için alabilirsiniz. Ancak hapların A ve D vitamin içeriğinin çok yüksek olmamasına dikkat edilmelidir. A vitamininin 5000 ünite, D vitamininin 500 ünite düzeyinin üstünde ve sürekli kullanımı zararlı olabilir.

İklim ve coğrafi bölge vitamin gereksinimini etkiler mi? 

İklim ve coğrafi bölge koşullarına göre D vitaminine olan gereksinim değişebilir. Güneşli bir çevrede, açık havada yaşayanlarda ciltte yeterli derecede vitamin sentez edildiği için bu vitamine gereksinim azalır. D vitamininin en önemli kaynağı cilttir. Kuzey ülkeleri ve derin vadi içlerindeki yerleşme yerleri gibi az güneşli yerlerde yaşayanlarda veya mesleki nedenlerle gündüz vaktini kapalı yerlerde geçirenlerde D vitamini gereksinimi artar. Güneşli ortamda yaşadığı. halde geleneksel nedenlerle fazla örtünen kadınlarda da aynı durum söz konusu olabilir.

A Vitamini Nedir? Ne işe yarar? Hangi yiyeceklerde bulunur? Eksikliği Belirtileri

 A vitamini, enfeksiyona karşı direnci arttırır, bazı kanser türüne karşı koruyucu etkisi vardır. Cildin, tırnakların ve saçların sağlıklı kalmasını sağlar. Diş ve diş etleri için büyük önem taşır. Yağda eriyen bu vitaminin bir kısmı cilt altındaki dokularda, böbrekte ve karaciğerde depolanır. Bedenin bu vitamini en iyi biçimde kullanabilmesi için D vitaminine gereksinim vardır. Bu vitamin cildin nemli kalmasını sağlar. İdrar yolları ve solunum enfeksiyonlarında bedenin direncini artırır. Gözlere, soğuk algınlığına ve öksürüğe yararlıdır.

A vitamini eksikliği cilt kuruluğuna, cildin nasırlaşmasına veya pullanmasına, böbrek taşlarına, zayıf diş oluşumuna, kötü sindirime, sinüzite, kulak iltihabına ve gece körlüğüne neden olur.

Bu vitamin en çok balıkyağında bulunur. Kadınların günde 4 bin, erkeklerin 5 bin ünite A vitaminine ihtiyaçları vardır. Sık sık süt ve yumurtalı yiyecekler yiyen birisi A vitaminini yeterince ve hazır olarak almaktadır. Ayrıca kayısı, kuşkonmaz, maydanoz, ıspanak, havuç, kereviz, marul, portakal, erik, domateste de A vitamini vardır.

Gereğinden fazla alınmasının bir yararı olmadığı gibi tehlikeleri de vardır. 50 bin ünitenin üstünde alındığında bulantı, kusma, baş ağrısı, iştahsızlık, görme bozukluğu ve eklem ağrıları gibi şikayetlere neden olur.

B Vitamin Grubu

8 Çeşit B vitamini bulunmaktadır. Her bir B vitamini türü farklı işlevlere sahiptir. B1 (Tiamin), B2 (Riboflavin), B3 (Niasin), B5 (Pantotenik Asit), B6 (Piridoksin), B7 (Biyotin), B9 (Folik Asit, Folat), B12 (Kobalamin)

B1 (Tiamin) Vitamini Nedir? Ne işe yarar? Hangi yiyeceklerde bulunur? Eksikliği Belirtileri

Suda eriyen B1 vitamini iştahı önemli oranda etkiler; besinin sindirilmesine yardım eder ve bedeni enfeksiyona karşı korur. Sinir dokularının normal çalışması için gereklidir.

B1 vitamin eksikliği, çabuk yorulma, çabuk öfkelenme, asabiyet, unutkanlık, kaslarda ve baldırlarda ağrı, sık kalp atışı, bacaklarda şişme, çocuk seslerine katlanamama, iştahsızlık, yorgunluğa karşın uyuyamamak gibi belirtilerle anlaşılır.

Rafine edilmiş unlu maddeler yendiği oranda bu vitamine gereksinim artar. Tütün, alkol, şeker B1 vitaminini yok eder. Aldığı karbonhidratlı besinlerden yararlanabilmesi için bedenin bu vitamine gereksinimi vardır.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Rahim Duvarı İncelmesi Neden Olur ve Nasıl Tedavi Edilir?

B1 vitamini; kuşkonmaz, lahana, havuç, kereviz, hindistancevizi, greyfurt, limon, maydanoz, nar, turp, bira mayası, soya fasulyesi, yulaf, mısır, muz ve pirinçte bulunur.

B2 Vitamini (Riboflavin) Nedir? Ne işe yarar? Hangi yiyeceklerde bulunur? Eksikliği Belirtileri

B1 vitaminine göre daha kolay depolanabilen ve ışık tarafından kolaylıkla yok edilebilen B2’nin eksikliği, gözlerde yanma ve kuruluk, dudaklarda çatlama, ayak altlarında yanma, kulakta ve burunda pullanma, titreme, sersemlik, hareketlerde ağırlaşma, sindirim bozukluğu, saç dökülmesi belirtileriyle ortaya çıkar.

B2 vitaminin alınabileceği besinler arasında soya fasulyesi ve unu, buğdaylı maddeler, fındık, yerfıstığı, elma, lahana, havuç, ıspanak, greyfurt, kayısı, badem, yulaf, arpa, domates, hurma, şeftali, erik, pirinç, mısır, karnabahar vardır.

B3 Vitamini (Niasin) Nedir? Ne işe yarar? Hangi yiyeceklerde bulunur? Eksikliği Belirtileri

Nişastalı ve şekerli maddelerin sindirimi için gerekli olan B3 vitamini, kan dolaşımında, karaciğerin sağlıklı çalışmasında, baş ağrılarında ve zor işitmede yararlıdır. Endişe, sessizlikte sesler işitmek, sersemlik, huzursuzluk, unutkanlık, diş etlerinde yumuşama, dilde şişme ve kırmızılık, B3 eksikliğinin belirtileri arasındadır.

Bu vitamin; çimlendirilmiş buğday, buğday kepeği, bira mayası, patetes, domates, havuç, fındık, ceviz, erik ve mercimekte bulunur.

B6 Vitamini (Piridoksin) Nedir? Ne işe yarar? Hangi yiyeceklerde bulunur? Eksikliği Belirtileri

B6 vitamini eksikliği, alınan besin proteince yüksek, karbonhidratça düşük olduğu durumlarda böbrek taşına neden olabilir. Bu nedenle yüksek miktarda protein yüksek miktarda B6 vitamini gerektirir. Ellerde titreme, nedensiz huysuzluk, huzursuzluk, uykusuzluk, unutkanlık yaşlılıktan değil, B6 vitamini eksikliğinin belirtileri arasında yer alır.

Bu vitamin; bira mayası, kepekli un, sebze, marul, arpa, soya fasulyesi, yulaf ve muzda bulunur. B6 vitamini pişmeyle yok olduğu için çiğ şekilde alınmalıdır.

B6 vitamini için günlük ihtiyaç, kadınlarda 1.6, erkeklerde ise 2 miligramdır. Fazla dozda alınması, yaşlılarda bağışıklık sistemini güçlendirmek ve bazı sinir sorunlarını tedavi etmekte kullanılırsa da, 6 ay süreyle günde 100 miligramdan fazla kullanmak sinirleri tahrip edebilir.

B12 Vitamini (Kobalamin) Nedir? Ne işe yarar? Hangi yiyeceklerde bulunur? Eksikliği Belirtileri

B12 vitamini genel anlamda hayvan etinde bulunan bir vitamin çeşididir. Kobalamin olarak da bilinen B12 vitamini, kırmızı kan hücresi ve DNA üretiminde görev alır. Bunun yanı sıra, beyin ve sinir hücrelerinin gelişimi ve çalışması açısından da son derece önemlidir.

Vegan ve vejetaryen beslenmede vücuda yeteri oranda B12 alınması oldukça zor olabilir. Bu nedenle, dışarıdan B12 vitamini takviyesi almak oldukça önemlidir. B12 vitamini eksikliğinde hafıza problemleri, kilo kaybı, yorgunluk ve depresyon sıkça görülen belirtiler arasındadır.

En çok B12 vitamini içeren gıdalar şu şekilde sıralanabilir: Balık, Kırmızı et, Beyaz et, Peynir, Yoğurt, Yumurta

C Vitamini Nedir? Ne işe yarar? Hangi yiyeceklerde bulunur? Eksikliği Belirtileri

C vitamini, kişiyi bakterilere karşı korur, damarların sağlığını sürdürür. Bu vitaminden her gün bir miktar almak şarttır..

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Aşırı Terleme Nedir? Nasıl Önlenir? Neler Yapmalıyız?

C vitamini kandaki kalsiyumun bedene dağılışında büyük rol oynar. Eksikliği damarların çatlamasına, kemiklerin kolay kırılmasına, eklemlerde ağrıya, diş etlerinde kanamaya, soğuk algınlığına, damar şişmelerine, sırta ağrı veren disk şikayetlerine, soluk kesikliğine, bedensel halsizliğe, hızlı kalp atışına, baş ağrısına, bitkinliğe yol açar. Portakal, greyfurt, limon, lahana, çilek, kivi, ıspanak, kavun, domates, pancar yaprağı, yeşil fasulye, bezelye, yeşil biber gibi sebze ve meyvelerde bulunur.

Kadınlarda ve erkeklerde her gün alınması gereken en az miktarı, 60 miligramdır. Sigara içenlerin en az 100 mg. C vitamini almaları gerekir. Günde 1 grama kadar güvenle alınabileceği belirlenmiştir. Daha yüksek dozları sindirim sisteminde tahrişlere neden olabilir. Uzun süre yüksek dozda kullanılmasının, böbrek taşı ihtimalini arttırdığı da bilinmektedir.

D Vitamini Nedir? Ne işe yarar? Hangi yiyeceklerde bulunur? Eksikliği Belirtileri

Kalsiyum sindirimi için gereklidir. İnsan vücudu yaşlandıkça birçok nedenlerden dolayı bedende D vitamini azalır. Aldığımız günlük besinlerde D vitamini pek yoktur. Balık yağında D vitamini boldur. Kadın ve erkeklerde her gün alınması gereken en az doz 200 ünitedir. Düzenli süt içenler ya da süt ürünleri tüketenlerin yeterince D vitamini aldığı söylenebilir. Ayrıca vücut güneş ışınlarına maruz kaldığında, kendisi de D vitamini üretir. Yaşlılıkta kemiklerin zayıflamasına (osteoporoz) karşı, günde 400 – 800 ünite kadar D vitamini takviyesi alınması yararlı olmaktadır. Günde bir litreden fazla süt içen ya da buna yakın süt ürünü tüketen kişilerin ayrıca D vitamini almaları risk yaratabilir.

Günde 1000 üniteye kadar D vitamini alınması güvenli olarak nitelendirilirken, günde 5 bin üniteden fazla alınınca böbrekler ve kalpte hasar riski doğabilir.

E Vitamini Nedir? Ne işe yarar? Hangi yiyeceklerde bulunur? Eksikliği Belirtileri

Yağda eriyen bu vitaminin en önemli özelliği A vitaminin vücutta korunmasıdır. Hücrelerin daha uzun yaşamasını ve yenilenmesini sağlar.

Çimlendirilmiş buğday, tohumlu besinler, soya fasulyesi yağı, arı sütü, ceviz, marul, su teresi, kereviz, maydanoz, ıspanak, lahana, mısır yağı, mısır ve yulafta bulunur.

Kadınların her gün 12 ünite, erkeklerin de 15 ünite almaları gerekir. Kalp – damar hastalıkları, kanser ve katarakta karşı koruyucu olduğu bilinmektedir. Diğer ilaçlarla birlikte kullanıldığında Parkinson hastalığında olumlu etkiler gösterdiği, kalp krizlerinde hasarın azaltılmasında yararlı olduğu ve yaşlılarda bağışıklığı arttırdığı ileri sürülmektedir. Günde bin üniteye kadar güvenli olduğu bilinmektedir

K Vitamini Nedir? Ne işe yarar? Hangi yiyeceklerde bulunur? Eksikliği Belirtileri

Kanın pıhtılaşmasını sağlar. Yaraların iyileşmesine yardımcı olur. Bir yerimizi kestiğimizde kan durmuyorsa beden K vitamininden yoksun demektir. Bu vitamin bağırsaktaki bakteriler aracılığıyla bedende oluşur. Soya fasulyesi yağı, fındık, ceviz, domates, havuç ve yeşil sebzelerde bulunur.

P Vitamini Nedir? Ne işe yarar? Hangi yiyeceklerde bulunur? Eksikliği Belirtileri

Atardamar ve toplardamarların sağlığı için önemlidir. En iyi kaynağı limon ve portakal, özellikle de kabuklarıdır.

Related Articles

2 YORUMLAR

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Latest Articles