Yanma ve Yanma Isısı Nedir ? Yakıt Nedir? Çeşitleri Nelerdir?

Yakıt Nedir? Tanımı

Metallerin tavlanması için ısıtılmalarına, ısı ortamının oluşması için ise yanıcı bir maddeye ihtiyaç vardır. Yanma, Metalin tavlanmasında katı, sıvı ya da gaz yakıtlardan biriyle çalışan bir tav aracı kullanılacak ise, bu durum daha belirgin olmaktadır. Doğal olarak elektrik enerjisiyle çalışan tav araçlarında, bu durum önemini yitirmektedir.

Isı elde etmek için kullanılan yanıcı madenlere yakıt ismi verilmektedir. Metal işleme endüstrisinde yakıtlar genel olarak metallerin ısıtılmasında kullanılmaktadır. Bu bakımdan yakıtlar, kolay yanabilmeli, yüksek ısı oluşturabilmeli ve düşük maliyetli olmalıdır. Tüm bunların yanında, çevreye yanma sonucunda en az oranda kirletici madde bırakmalıdır.

Yakıt Türü

Isı Değeri (*Kcal)

 

Linyit Kömürü

2500-4500 Kcal/kg

 

Taş Kömürü

4500- 7500 Kcal/kg

 

Motorin

10000-10500 Kcal/Litre

 

Odun (%20 nemli)

2500 Kcal/kg

 

Odun (kuru)

3700 Kcal/kg

 

Likit Petrol Gazı

1 4500 Kcal/kg

 

Doğal Gaz

4 700 Kcal/m3

 

*Elektrik

860 Kcal/KW

 

*Elektrik yakıt olarak ele alınmamasına rağmen ısı enerjisi üretiminde çok miktarda kullanılmaktadır. Bu açıdan karşılaştırmalarda yararı olacağı düşüncesiyle tabloya ilave edilmiştir

Bu sıralama yakıtlarda aranılan özelliklerdir ve maddeler halinde sıralandığında şu sonuç açığa çıkar:

  • Kolay yanabilme özelliği, başka bir deyişle düşük tutuşma sıcaklığı,
  • Yüksek ısı gücü,
  • Tehlikeli olmama,
  • Düşük maliyet,
  • Çevreyi kirletmeme, ya da enaz kirletme özelliği.

Her bir yakıt türünün kendine has üstünlükleri ya da olumsuzlukları vardır. Bunlar içinde yapılacak olan seçim, yakıtların özellikleri dikkate alınarak yapılır.

Örneğin yakıtların ısı güçleri oldukça farklıdır. Belli bir ısı gücü elde etmek için, farklı ısı gücü olan yakıtlardan, farklı miktarlarda tüketmek gerekir. yakıtların ısı güçlerinin karşılaştırılması için yukarıdaki tablo sizlere yararlı olacaktır.

Yanma Nedir? Avantajları Nelerdir ?

yanma ve yangın

Yanma, çok miktarda ısının açığa çıktığı bir kimyasal tepkime ya da tepkimeler dizisidir. Tepkimeye katılan maddelerden biri gazdır ve bu gaz genellikle oksijendir. Yanma sırasında çoğunlukla ışık ve alev de çıkar. Kömür, odun, gaz ya da petrol gibi maddeler ateşlendiğinde yanma oluşur. Buradan yola çıkarak yanmanın tanımını şu şekilde yapmak mümkündür: Bir cismin ısı yayarak oksijenle birleşmesinden doğan tüm olaylara yanma denir.

Yanma, patlama olarak adlandırılan çok ani bir süreç halinde gerçekleşebileceği gibi, çok yavaş olarak da gerçekleşebilir. Bu yönüyle her iki yanma olayının ayrı ayrı değerlendirilmesinde yarar vardır. Çünkü her iki yanma olayı ile karşılaşmak, her zaman için mümkündür.

Örneğin demir alaşımlarında görülen paslanma bir tür yanma olup, yavaş yanmaya tipik bir örnektir. Bu olayda demir havadaki oksijenle birleşir ve bu tepkime esnasında açığa çıkan ısı, anında çevreye yayılarak yok olur. Bu ani yok olma nedeniyle demirin paslanması esnasında, çevrede hissedilebilir, nitelikte ısı meydana gelmez.

Yanma esnasında meydana gelen tepkime yeterli derecede hızlıysa, çıkan ısı da yanan maddeyi akkor dereceye getirebilecek kadar fazladır. Bu şekilde meydana gelen yanma paslanma örneğindeki yanmadan daha hızlıdır. Bu nedenle de hızlı yanma adını alır.

En çok rastlanan yanma olayları, karbon ve hidrojen bileşiklerinin hava temasında yanmasıdır. Böyle bir yanmanın tam olabilmesi için havanın en az hidrojenin tamamını suya, karbonun tamamını karbondioksite dönüştürmeye yetecek kadar oksijen vermesi gerekir. Bu kısımda yanma olayının karbon ve hidrojen bileşikleriyle olan ilgisine dikkat ediniz. Biraz sonra yakıt çeşitleriyle ilgili bilgileri alırken, en iyi yakıtların iç yapısında karbon ve hidrojenin ya da her ikisinin bulunduğuna tanık olacaksınız. yakıtların çeşitleri içerisinde gördüğünüz gibi, yanma için gerekli olan karbon ve hidrojen, yakıt içinde ne oranda fazla ise yakıttan alınan verim o oranda fazladır

Yapay yakıtlar/yakıtlar oluşturulurken bu oranların fazlalaştırılması ön plana çıkarılmıştır. Başka bir deyişle yanma için gerekmeyen ya da zorlaştıran maddeler uzaklaştırılmıştır.

Isı, Sıcaklık ve Yanma Isısı Nedir?

Sıcaklık kavramı bir özelliktir. Bizler genelde cisimlerin özelliklerini belirtmek için sıcaklık kavramını kullanırız. Ancak çoğu zaman ısı ile sıcaklık birbirine karıştırılmakta ve sanki ikisi de aynı kavramlarmış gibi algılanmaktadır.

Sıcaklığın ne olduğunu tam olarak kavrayabilmek için her iki kavramında açıklanması ve ortaya çıkan sonuçların değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu yapıldığı taktirde sıcaklık daha rahat anlaşılacak ve yanlışlıklar ortadan kalkacaktır.

ısı ve sıcaklık

Isı bir enerji, sıcaklık bir özelliktir. Isı enerjisi alan bir metalin sıcaklığı yükselir, ısı veren bir metalin sıcaklığı azalır. Küçük bir boyuta sahip olan metal parçasını çalışır durumdaki elektrikli bir fırında bekletecek olursak, elektrik direnç tellerinin ortaya çıkardığı ısı enerjisini, metal parça iç bünyesine alarak sıcaklığını artırır. Fırının içine koyduğumuz metalin 700°C’ ye kadar sıcaklığını yükselttiğimizi varsayalım. Bu metalin sıcaklığının fazla olduğu sonucuna varırız. Çünkü böyle bir sıcaklığa ulaşmış metali elinizle tutmayı düşünmek bile saçma olur. Ancak bu metalin ısısı düşüktür. Çünkü söz konusu metali, bir odanın sıcaklığının artırılmasında kullanmak mümkün değildir. Diğer yandan bir kalorifer peteğinin sıcaklığı azdır, elinizle tutabilirsiniz. Fakat ısısı fazladır, bir odayı ısıtabilir.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Kişilik Gelişimi Nedir? Bireysel Farklılıklar Nelerdir?

Bir kazan sıcak sudan bir bardak alsak her ikisinin sıcaklığı aynıdır. İçlerine batırılan termometre aynı sayıyı gösterir. Fakat kazandaki su daha fazla buz eritebilir. Yani ısısı fazladır. Isı, kütleye, sıcaklığa ve cismin cinsine bağlı bir büyüklüktür. Isı birimi joule (ya da kalori)’dür ve Isı kalorimetre denen aletlerle ölçülür. Sıcaklık birimi derece (°C)‘dir ve termometre ile ölçülür.

Yanma ısısını açıklayabilmemiz için kimya derslerinizde karşılaştığınız bazı kavramları hatırlamanız gerekecek. Bunlardan biri mol’dur. Mol; madde miktarı birimidir. Bir mol madde, avogadro sayısı kadar madde içerir. Avogadro sayısı ise, karbon – 12 izotopunun 12 gramında bulunan atomların sayısıdır (yaklaşık 6,02xl023). Bütün elementlerin avogadro sayısı kadar atom içeren miktarına 1 mol denir. Yanma ısısı, 1 mol maddenin yanmasıyla açığa çıkan ısıdır. Yanma ısısı da, diğer kimyasal tepkimeler gibi ürünler ve tepkimeye girenlerin oluşma ısıları kullanılarak bulunabilir.

Yakıtların Sınıflandırılması

Konunun başlarında yakıtlarda aranılan özelliklerden bahsetmiştik. Bu özellikleri üzerinde toplayan yakıtlar endüstrinin değişik alanlarında kullanılır.

Aranılan özellikleri taşıyan ve yanmanın gerçekleştirilmesinde kullanılan yakıtlar dört ana grup içerisinde ele alınmaktadır: Katı, sıvı, gaz ve yapay yakıtlar. Katı yakıtların, özellikle demirci ocaklarında kullanılmaları bir alışkanlık halini almışken, sıvı ve gaz olanları, tav fırınlarının vazgeçilmez yakıtları olarak karşımıza çıkmaktadır.

Katı yakıtlar

Metallerin tavlanmasında kullanılan yakıtların en eski ve en bildik olanı, katı yakıtlardır. Katı yakıtlar içinde en bilinen ise kömürdür. Kömür için söylenebilecek ilk özellik, yanmasıdır. Gerçekte de, kömürün en bilinen özelliği yanmasıdır. Kömür kolaylıkla yanar. Çünkü; kömür havanın oksijeniyle doğrudan doğruya yanabilen karbon elementini büyük oranda iç yapısında bulundurur. Yaklaşık olarak kuru bir kömürün en az %55’i serbest ya da bileşik haldeki karbon elementinden meydana gelmiştir. Bu oran bazı kömür türlerinde %95’e kadarçıkar ki, bu durum kömürün neden kolaylıkla yanabildiğini ve çokça tercih edildiğine delil teşkil eder.

Bir maddenin yakıt olarak kullanılması için tüm bunlar yeterli değildir. Bazı kereler odun da katı yakıt olarak kullanılmasına rağmen, gruplama içerisine alınmaz. Çünkü odun, bir yakıtta aranılan özelliklere uygun değildir. Her şeyden önce yakıt olarak kullanılması ekonomik değildir. Daha sonra da ormanların yok edilmesi nedeniyle çevreye zarar verir ve yanması sonucunda ortaya çıkardığı ısı gücü fazla değildir.

Yukarıda sıraladığımız ve yakıtlarda aranılan özellikler olarak belirlediğimiz madwperden, üretimlerindeki düşük maliyet özellikleriyle kömürler, ön plana çıkmaktadır. Diğer yandan düşük tutuşma sıcaklığı ve yüksek ısı güçleri bilinen en önemli ortak özellikleri olarak sayılabilir. Çevreye olan zararları ise günümüzde en çok tartışılan konulardan birini oluşturur. Kullanıcıya sunulmadan önce bu konuda yapılacak iyileştirmeler ile bir kısım zararlı etkileri ortadan kaldırılabilir. Ayrıca büyük oranlarda kullanılması gereken yerlerde özel önlemleri gerekli kılarlar.

İnsanoğlunun katı yakıtları keşfiyle birlikte, metalleri ergitebilmeleri kolaylaşmış, bir bakıma metallerde meydana gelen gelişmeler, katı yakıtların keşfiyle yakından ilgili olmuştur. Önceleri metallerin ergitilmesinde kullanılan odun, düşük sıcaklık oluşturması nedeniyle, yüksek sıcaklık gerektiren, yani yüksek ergime derecelerine sahip metallerin işlenmesinde kullanılamamıştır. Bu özelliği, odunun kullanıldığı dönemlerde yüksek ergime derecelerine sahip metallerin işlenememesi anlamını taşımaktadır.

Olaya bu açıdan bakıldığı taktirde, insanoğlunun ilk başlarda düşük ergime derecesine sahip bakır, kurşun ve kalay gibi metalleri neden daha çok kullandığı daha kolay anlaşılmaktadır. Katı yakıt olarak odun kullanımını takiben odun kömürü olarak adlandırılan yakacağın kullanımı ortaya çıkmaktadır. Odun kömürünün üretimi direkt olarak oduna bağlıdır. Bu özelliği metal işlemede odunun, dolaylı olarak kullanımı anlamına gelmektedir. Diğer yandan odun kömürünün yüksek ısı gücü ve iç yapısında kükürt bulunmaması, metallerin daha kolay olarak sıcak şekillendirilmesine olanak tanımaktaydı. Özellikle Kıta Avrupası’ nda metallerin işlenmesi için kullanılan odun kömürü, bir süre sonra büyük ormanlık alanların yok olmasına neden olmuştur. Bir taraftan da artan metal ihtiyaçları, insanoğlunun başka yakıtlar arayışına itmiştir.

Avrupa’da durum böyleyken, doğuda özellikle Çin’de metallerin işlenmesinde kömür kullanımı çok daha öncelerde bilinmekteydi. Zaten Avrupalının kömürü tanıması, Çin seyahatinden dönen Marco polo sayesinde olmuştur. Marco Polo seyahatinden dönüşte yanında küçük ve kara bir taş parçası getirmiş, çevresindekilere bu taşın Çinliler tarafından yakıt olarak kullanıldığını anlatmıştır. Marco Polo Çin seyahatini M.S. 13. yüzyılda yaptığı dikkate alındığında, kömürün ancak bu tarihlerde Avrupalı tarafından tanındığı ortaya çıkmaktadır.

Ancak bu kısımda atalarımızdan söz etmezsek  zincirin halkalarını tamamlamış olamayız.

Gerçekte de yaklaşık M.S. 4. yüzyılda, hemenhemen Asya’nın büyük bir çoğunluğuna yayılmış olarak yaşayan Türkler, o zamanların bilinen en iyi demirci ustalarını içlerinde barındırmakta ve çevrelerinde yaşayan başka topluluklara kaliteliçelikten ürettikleri araç ve gereci satarak geçimlerini sağlamaktaydılar. Tüm bu gerçekler, o yüzyıllarda Doğu Asya’nın, Avrupa’ dan, metal işleme zanaatında neden daha ileride olduğunu yer belirlememize yardımcı olmaktadır. Tüm bunlara rağmen M.S. 17. yüzyılda yaşanan endüstri devrimine değin Avrupa’da kömür, ciddi bir biçimde metallerin işlenmesinde kullanılmadı.

Katı yakıt olarak adlandırdığımız kömür türü madwper, günümüzden 250-400 milyon yıl önce, sıcak ve nemli iklimlerde yetişen büyük orman bitkilerinin kalıntılarından oluşmuştur. Bu bitkiler zamanla çürümüş ve karaları kaplayan denizlerin biriktirdiği tortular altına gömülüp katılaşmıştır. Yanarken gösterdiği özelliklere, depolandığında hava koşullarında değişme özelliğine ve gaza dönüşebilir bileşenlerinin miktarına göre, kömürler sınıflandırılır. Buna göre kömürü üç ana grup içerisinde ele almak mümkündür; taş kömürü, kok kömürü ve linyit.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Vitamin Nedir? Ne işe yarar? Hangi Vitamin Nerede Bulunur?

Taş Kömürü Nedir? Avantajları Nelerdir?

Metallerin tavlanmasında, birkaç alt sınıfı bulunan taş kömürü kullanılır. Bu durum özellikle demirci ocakları söz konusu olduğun da daha çok ön plana çıkar. Linyit gibi depolanma sorunu olmadığı için, uzun süre kullanılmadan bekletilebilir.

Isı elde etmek amacıyla kullanılan katı yakıtların iç yapısında bulunan karbon elementinin önemi

konusunda daha önceden size bilgi verilmişti. Bu açıdan taş kömürü oldukça zengin sayılabilir. Çünkü iç yapısında yaklaşık %74-96 oranında karbon bulunmaktadır. Taş kömürünün yanma ısısı 4500-7500 Kcal/kg’dir. Bu yönüyle de 2500 – ­4500 Kcal/kg yanma ısısına sahip Linyitten daha yüksek ısı oluşmasına olanak tanır.

kömür yanması

Kok Kömürü Nedir? Avantajları Nelerdir?

Kok, diğer kömür türlerinin havasız bölmelerde, yanma noktası sıcaklıklarına kadar ısıtılmasıyla üretilen bir kömür türüdür. Bir bakıma bu işlem kömürün sonradan işlemden geçirilerek yeniden yapılanması anlamına gelmektedir. Bu nedenle de bazı kereler yapay yakıt olarak anılır.

Kömürler, yanma noktalarındaki sıcaklıklara kadar havasız ortamlarda ısıtılıp, içlerinde bulunan uçucu madwper uzaklaştırılırsa, iç yapısında önemli miktarda karbon bulunan yeni bir yakıt türü açığa çıkar. Kok üretiminin tam anlamıyla gerçekleşmesi için havasız ortamda ısıtılan kömürün, bu ortamdan uzaklaştırılır uzaklaştırılmaz su ile soğutulması gerekir. Aksi taktirde havadaki oksijen ile temas eden ve yaklaşık 600°C civarında ısıtılmış olan kömür, hızla yanmaya devam edecektir.

Kok üretiminde, bu kısımda ele alınan kömürler kullanılmakta ve üretiminde kullanılan kömürün cinsine göre kok da isim almaktadır: Taş kömür koku, linyit koku gibi.

Kok üretimi sırasında ortaya sıvı ve gaz olarak kıymetli maddeler çıkar. Bu maddeler gerek gaz, gerekse sıvı olarak bir çok endüstri alanında kullanılır. Kok ise yalın olarak karbondan oluştuğu için yüksek fırınlarda demir üretiminin vazgeçilmez girdisidir. Ancak buradaki görevi yanma değil, demir içine karbon ilave etmesidir.

Linyit Kömürü Nedir? Avantajları Nelerdir?

Kömürleri oluşum zamanları açısından sıraya sokacak olursanız, ilk önceleri taş kömürünün, daha sonra da diğer adı maden kömürü olan linyitin oluştuğu sonucuna varırsınız. Bunun anlamı; linyit, taş kömüründen daha genç bir oluşumdur. İç yapısında bulunan karbon miktarı taş kömürüne nazaran daha az miktarlarda olduğundan, yakılması sonucunda açığa çıkan yanma ısısı 2500-4500 Kcal/kg civarındadır. Linyit, kahverengimsi siyah renktedir. Hava ile temas ettiğinde parçalanır ve kendiliğinden içten içe yanar. Bu nedenle depolanması oldukça zordur.

Sıvı Yakıtlar Nelerdir?

Katı yakıtlar ile ilgili bilgiler içerisinde karbonun yanma için önemli bir element olduğundan söz etmiştik. Gerçekte de yanma olayının meydana gelmesi için yakıt içerisinde karbon bulunması çok büyük bir önem taşır. Karbon ile orantılı olarak ortaya çıkan yanma ısısı da artar. Çünkü yaklaşık 1 kg karbon yandığı zaman 8l00 Kcal’lik ısı değerleri ortaya çıkar. Bunun nedeni; karbonun yanma ısısının 8l00 Kcal/kg olmasıdır. Örneğin iç yapısında %93 oranında karbon bulunan bir kilogram kömür yandığında, 0,93 x 8100 = 7533 Kcal elde etmek mümkündür. Ancak yanma esnasında hava kullanımı söz konusu olduğundan, ortaya çıkan bu yanma ısısının bir kısmı çevredeki havanın ısıtılmasında kaybedilecektir. Diğer yandan yanma olayının meydana gelmesinde etkin olarak rol alabilecek ikinci bir element daha vardır; hidrojen. Hidrojen oksijen ile birleştiği taktirde önemli yanma olaylarına neden olmaktadır. Bu konuda en tipik örnek demirin yanması yani oksitlenmesidir.

Şimdi tüm bunlardan önemli sonuçlar çıkarmamız gerekiyor: Yanma olayı için en önemli iki element karbon ve hidrojendir. Bu iki elementten biri oksijen elementiyle birleştiğinde yanma meydana gelir. Bir bakıma yanma ortamı için oksijen olan tüm ortamlar yeterlidir. Örneğin hava. Hava içinde oksijen vardır. Yanma da ısıyı oluşturur. Yanmanın daha kısa sürede meydana gelmesini istiyorsanız, yakıtlara bir miktar ısı vermeniz yeterlidir. Karbon katı yakıtlarda bol miktarda bulunduğu için, onların kolay ve yüksek yanma ısılarında yakıt olarak kullanılmalarına olanak vermektedir. Ancak katı yakıtlarda hidrojenin varlığından söz edilmemektedir.

Şimdi şöyle bir düşünün; yanma olayı için gerekli olan iki ana element (yani bir yakıtta, hem karbon hem de hidrojen) bir araya gelirse, ne olur? Bu sorunun cevabı; her iki elemente sahip yakacağın oldukça iyi bir yakıt olacağıdır. Hemen anlaşılacağı üzere bir yakıt içinde her iki element varsa, bu yakıt yanma için hemen hemen en ideal yakıt olarak tanımlanabilir. Konumuzun bu kısmında ele alacağımız sıvı yakıtlar, işte bu tarzda yakıtlardır. Özellikle sıvı yakıt olarak ele alacağımız motorin ve fuel-oil, ham petrolün damıtılmasıyla elde edilen yakıtlar olarak bilinirler. Yani iç yapılarında hem karbon hem de hidrojen bulundurmaktadırlar. İç yapısında hem karbon, hem de hidrojen bulunan yakıtların ana maddesi ham petroldür. Ham petrol bu iki ana element dışında, başka elementlere de az oranda sahip olan hidrokarbonlardan ibarettir.

Hidrokarbonların en önemli özelliği; yanma sırasında karbon ve hidrojenin ayrı ayrı oksijen ile birleşerek yanmasıdır. Dolayısıyla ortaya çıkan ısı, iç yapısında sadece karbon bulunan katı yakıtlara göre daha fazla olmaktadır.

Yapılan incelemeler, yakıtların yüz binlerce yıl önce yaşamış canlıların değişimleri sonunda açığa çıktığını göstermiştir. Yapılan botanik incelemeler, daha önce ele aldığımız katı yakıtları (özellikle kömür ve çeşitlerini), karasal bitkilerin yüz binlerce yıl sonunda oluşturmuş olduğunu açığa çıkarmıştır. Oysa ham petrol denizlerde yaşayan canlıların uzun süreçler sonunda değişimleriyle ortaya çıkmıştır. Bu açıdan katı ve sıvı yakıtları oluşma ortamları ve oluşumlarında etkin olan canlılar açısından ayırt etmek yararlı olacaktır .

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR  Doğal Afetlerden (Deprem, Sel, Erozyon, Çığ) Korunma Yolları Nelerdir?

Ham petrolün oluşum unda çok önemli bir etken olan deniz canlılarında vanadyum bulunması ve ham petrolde de vanadyumun bulunması bu teoriyi oldukça güçlendirmektedir. Ayrıca karasal canlılarda vanadyum yerine demir elementinin bulunması, konuyu daha da açık hale getirmektedir.

Ham petrol rafineri olarak adlandırılan tesislerde damıtılır ve sonuçta endüstrinin , değişik alanlarında kullanılan petrol ürünleri açığa çıkar. Motorin, benzin, gaz yağı, makine yağları ve fuel-oil olarak adlandırılan ağır yağlar, petrol damıtımıyla elde edilen maddelere örnek olarak gösterilebilir. Ham petrolün damıtılmasından önce, biraz sonra gaz yakıtlar içinde ele alacağımız Likit petrol gazı (LPG) da elde edilmektedir.

Motorin Nedir? Avantajları Nelerdir?

Ham petrolün damıtılması, yalın olarak ısıtılması anlamına gelmektedir. Doğal olarak bu ısıtma işlemi çok karışık işlem basamaklarından oluşmaktadır. İşte motorinde ham petrolün 25l °C – 360 °C arasında damıtılmasıyla elde edilen bir yakıttır. Motorinin cinsine göre tutuşma sıcaklığı 70 °C – l40 °C’ler arasındadır. Yoğunluğu 0,84 – 0,92 olup yanma sonucunda verdiği ısı l0000-l0500 Kcal civarındadır.

Hiç kül bırakmadan yanması ve katı yakıtlara göre yanma sırasında verdiği ısının yüksek olması kullanılma alanlarının genişlemesine yol açmıştır. Ayrıca hacim bakımından az yer kaplaması yakıt olarak kullanılma üstünlüğü olarak sayılabilir.

fuel oil

Fuel-Oil Nedir Avantajları Nelerdir?

Ham petrolün damıtma ürünlerinden olup, ağır yağlar olarak da anılmaktadır. 360°C sıcaklıkların üstünde ham petrolün damıtılmasıyla üretilir.

Gaz Yakıtlar Nelerdir?

Sıvı yakıtlar ile ilgili bilgilerimiz içerisinde iyi bir yakıt iç yapısında hidrojen ve karbon bulunmasının önemi üzerinde durmuştuk. Gaz yakıt olarak ele alacağımız asetilen ve Likit petrol gazı da iç yapılarında hem hidrojen hem de karbon bulundurma özellikleriyle on plana çıkan yakıtlar olarak bilinirler. Bu özellikleri metallerin sıcak olarak işlenmelerinde kullanılmaları için en önemli gerekçedir.

Asetilen Nedir? Avantajları Nelerdir?

Kalsiyum karbür (CaC2) yani piyasadaki adıyla karpit, su (H2O) ile temas edecek olursa asetilen gazı (C2H2) açığa çıkar. Şimdi kimyasal ifadeleri inceleyin ve karpitin su ile teması sonucunda açığa çıkan asetilenin ne gibi özellikler kazandığına bakın.

Asetilen oluşmak için suda bulunan hidrojeni (H2) karpitten ise karbonu (C2) aldı. Böylece hemen hemen ideal sayılabilecek bir yakıt ortaya çıkar. Diğer yandan bu reaksiyon sonucunda bir miktar ısı açığa çıkar. Önemli miktarlarda ise kalsiyum hidroksit (Ca(OH)2) çamuru ortaya çıkar ki; asetilen üretiminde açığa çıkan bu arlık çamurun teknik bir önemi yoktur. Bir miktar bekletildikten sonra işletmeden uzaklaştırılır.

Asetilen tek başına yakıt olarak kullanılmaz. Oksijen ile desteklenerek, alev alma duyarlığını, yanma hızını ve yanma sıcaklığını artırmak gerekir. Ayrıca hava içerisinde bulunan yaklaşık %21 oranındaki oksijen tüm bunların gerçekleşmesi için yeterli değildir. Bu nedenle de asetilen ile oksijen gazları uygun yöntemler ile karıştırılarak yüksek verimli yanmaların oluşması sağlanır.

Likit Petrol Gazı (LPG) Nedir? Avantajları Nelerdir?

Ham petrolün yapısında bulunan metan (CH4), etan, propan (C3H8) ve bütan (C4H10) gazları likit petrol gazı (LPG)’nı meydana getirir. Bu gazlar ham petrolün damıtılması öncesinde açığa çıkarılır. Ham petrol rafineri adı verilen tesislerde damıtılır. Piyasaya özel üretilmiş tüpler içinde sunulur. Büyük işletmelerin daha fazla oranda olan ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla depo tarzındaki saklama kapları da bulunmaktadır.

Yapay Yakıtlar Nelerdir?

Katı yakıtların verimini artıran iç yapılarında bulunan karbondur. Karbon miktarı yüksek olan katı yakıtlardan daha fazla ısı elde edilir, dolayısıyla da verimleri yükselir. Katı yakıtlar yandıklarında geride kül bırakırlar. Bir katı yakıt içinde karbon miktarı

ne kadar düşük ise yanma sonunda geride bırakacağı kül miktarı o oranda artacaktır. Çünkü külü meydana getiren yakıt içindeki yanma özelliği olmayan maddelerdir.

Yapay yakıtlar, katı yakıtlar içindeki karbonun arttırılması düşüncesinden hareket edilerek üretilir. Böylece yakacağın verimi yükseltilmiş olup, yanma sonucunda açığa çıkan kül miktarı düşer. Bunun içinde katı yakıtlar çeşitli işlemlerden geçirilerek, iç yapılarında bulunan ve yanma özelliği olmayan maddeler uzaklaştırılır.

Katı yakıtların yanma verimini olumsuz etkileyen diğer bir faktörde nem miktarıdır. Özellikle odun için geçerli olan nem miktarı, yapay yakıtların üretim esaslarından biridir.

Karbon miktarının artırılması, nem miktarının düşürülmesi, katı yakıtların daha az kütlelerinden, daha fazla ısı enerjisi elde edilmesine olanak tanır. Böylece yapay yakıtlar, daha küçük hacimlerde, daha rahat bir şekilde taşınabilir. Bu grupta ele alınan yakıtlar, iyi yanma ve ısı değerlerinin yüksekliği bakımından da değer taşırlar.

Yapay yakıtlara en iyi örnek, katı yakıtlar içinde ele aldığımız koklardır. Koklar konusuna daha önce yer verdiğimizden ötürü, bu kısımda diğer yapay yakıtlar üzerinde duracağız.

Briket Nedir? Avantajları Nelerdir?

Katı yakıtların pres edilmesiyle üretilirler. Özellikle kömür briketleri, kömür tozlarının değerlendirilmesi bakımından ekonomik çözümler sunar. Her cins kömürden briket üretilebilir. Böylece, kömür tozlarının değerlendirilmesi yanında aşağıda sıralanan yararlar sağlanmış olur.

  • Taşıma kolaylığı,
  • Küçük hacimler elde etme,
  • Nemin azaltılması,
  • Isı değerinin yükseltilmesi,
  • Yanmanın iyileştirilmesi.

Odun Kömürü Nedir? Avantajları Nelerdir?

Odun içindeki uçucu maddelerin uzaklaştırılmasıyla elde edilir. Bu işlem sonucunda daha yüksek ısı değerlerine sahip kömürleşmiş odun ortaya çıkar. Diğer yandan odunun kömürleştirilmesi esnasında açığa çıkan damıtma ürünlerinin ekonomik değerleri vardır.

Related Articles

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Latest Articles